Η εορτή των Θεοφανείων στην Ελλάδα είναι κάτι περισσότερο από μια θρησκευτική τελετή. Είναι ένας ζωντανός καμβάς τοπικών παραδόσεων που συνδέουν το θείο με το γήινο, μέσα από πανάρχαιες πρακτικές.

Η 6η Ιανουαρίου αποτελεί ορόσημο για την Ορθοδοξία. Σε κάθε γωνιά της χώρας, ο Αγιασμός των υδάτων κυριαρχεί: ο ιερέας ρίχνει τον σταυρό στη θάλασσα, σε ποτάμια ή λίμνες και οι τολμηροί πιστοί αψηφούν το κρύο βουτώντας για να τον ανασύρουν. Ωστόσο, πίσω από αυτή την κοινή εικόνα, η ελληνική επαρχία διατηρεί και αναβιώνει μοναδικές τελετουργίες, προσδίδοντας στην ημέρα των Φώτων ένα ξεχωριστό, τοπικό χρώμα.

Αργολίδα: Το ναυτικό πέρασμα στην ενηλικίωση

Στην Ερμιόνη της Αργολίδας, το έθιμο «Γυαλιά – Γυαλιά» σηματοδοτεί μια ιδιαίτερη στιγμή μετάβασης. Πρωταγωνιστές είναι οι νέοι που πρόκειται να καταταγούν στον στρατό, οι οποίοι στολίζουν παραδοσιακά καΐκια με κλαδιά φοινίκων. Σύμφωνα με το έθιμο, το βράδυ της παραμονής, η γιορτή μεταφέρεται στα σοκάκια του χωριού, με τους μελλοντικούς φαντάρους να τραγουδούν και να δέχονται κεράσματα από τα σπίτια. Η κορύφωση έρχεται το επόμενο πρωί, όταν επιστρέφουν στα στολισμένα καΐκια τραγουδώντας το παραδοσιακό τους άσμα, λίγο πριν βουτήξουν στη θάλασσα για να πιάσουν τον σταυρό.

Δράμα: Οι «Αράπηδες» και η εκκωφαντική κάθαρση

Στον βορρά, και συγκεκριμένα στη Δράμα, τα Θεοφάνεια αποκτούν έναν έντονο λαογραφικό και διονυσιακό χαρακτήρα. Εκεί αναβιώνει το έθιμο των «Αράπηδων». Οι συμμετέχοντες, ντυμένοι με μαύρες κάπες, προβιές και επιβλητικές προσωπίδες, ζώνονται με βαριά ποιμενικά κουδούνια. Καθώς παρελαύνουν, δημιουργούν έναν εκκωφαντικό ήχο, μια μυσταγωγική τελετουργία που, σύμφωνα με την παράδοση, έχει τη δύναμη να ξορκίσει και να απομακρύνει το κακό.

Χαλκιδική: Η απαγωγή και η καμήλα

Στη Γαλάτιστα Χαλκιδικής, η παράδοση μας ταξιδεύει πίσω στον 19ο αιώνα, αναπαριστώντας μια ιστορία αγάπης και ευρηματικότητας. Το έθιμο αναβιώνει την πράξη ενός ερωτευμένου νέου που έκλεψε την αγαπημένη του χρησιμοποιώντας μια καμήλα. Σήμερα, το ομοίωμα της καμήλας περιφέρεται στο χωριό, αποτελώντας το επίκεντρο ενός γλεντιού όπου οι άνδρες χορεύουν και τραγουδούν γύρω της, τιμώντας τον έρωτα και την κοινότητα.

Σύμη και Κάλυμνο: Οι «Βουτηχτάδες» της Δωδεκανήσου

Στα νησιά των σφουγγαράδων, τη Σύμη και την Κάλυμνο, η σχέση με τη θάλασσα είναι βαθιά βιωματική. Εδώ συναντάμε το έθιμο των «Βουτηχτάδων». Οι άνδρες δεν αρκούνται απλώς στο να πιάσουν τον σταυρό, βουτούν στα παγωμένα νερά και προσπαθούν να παραμείνουν κάτω από την επιφάνεια όσο το δυνατόν περισσότερο, αποδεικνύοντας την αντοχή τους. Την ίδια στιγμή, οι ψαράδες με τα σκάφη τους σχηματίζουν έναν προστατευτικό κλοιό γύρω τους, σε μια συγκινητική ένδειξη ναυτικής αλληλεγγύης.

Θεσσαλία: Εικονίσματα στο νερό

Στην ηπειρωτική Ελλάδα και συγκεκριμένα στη Θεσσαλία, ο αγιασμός αποκτά μια ακόμη διάσταση. Οι κάτοικοι, εκτός από τη ρίψη του σταυρού, συνηθίζουν να βυθίζουν στα νερά και ιερά εικονίσματα. Με αυτόν τον τρόπο, οι εικόνες «πλένονται» και αγιάζονται, μεταφέροντας την ευλογία του νερού πίσω στα σπίτια και τους ναούς.

Λευκάδα: Τα «άγια» πορτοκάλια

Στο Ιόνιο, η Λευκάδα προσθέτει χρώμα στα παγωμένα νερά. Μαζί με τον σταυρό, ρίχνονται στη θάλασσα δεμένα πορτοκάλια. Τα φρούτα αυτά, αφού ανασυρθούν από τους πιστούς, δεν καταναλώνονται αλλά μεταφέρονται στις εκκλησίες. Εκεί, κρεμιούνται στα εικονίσματα, παραμένοντας ως σύμβολο ευλογίας και καρποφορίας για την υπόλοιπη χρονιά.

Καστοριά: Τα Ραγκουτσάρια

Στην Καστοριά, τα Θεοφάνεια φορούν… μάσκα. Τα περίφημα «Ραγκουτσάρια» δίνουν έναν αποκριάτικο τόνο στη γιορτή. Οι κάτοικοι μεταμφιέζονται με τρομακτικές όψεις με σκοπό να ξορκίσουν τα κακά πνεύματα. Περιφέρονται στην πόλη, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα χαράς και θορύβου, ζητώντας το σχετικό φιλοδώρημα για την «προστασία» που παρέχουν στην κοινότητα.

Ζάκυνθος: Νεραντζιές και γλαδιόλες

Επιστρέφοντας στο Ιόνιο, η Ζάκυνθος γιορτάζει με αρώματα. Οι νέοι στολίζονται με κλαδιά νεραντζιάς, καρπούς νεραντζιού και φύλλα από «κοκοράκια» (γλαδιόλες). Κατά τη διάρκεια του αγιασμού, βαπτίζονται στα νερά πορτοκάλια και νεράντζια, συνεχίζοντας μια παράδοση αιώνων που συνδυάζει την πίστη με την ευφορία της ζακυνθινής γης.

Πηγή: tornosnews.gr

Η Δευτέρα, 6 Ιανουαρίου 2025, αποτελεί επίσημη αργία λόγω του εορτασμού των Θεοφανίων. Πώς επηρεάζεται η λειτουργία καταστημάτων και σούπερ μάρκετ.

Ο εορτασμός των Φώτων ή Θεοφανίων στις 6 Ιανουαρίου είναι επίσημη αργία, με αποτέλεσμα να μην λειτουργεί το Δημόσιο, όπως και τα καταστήματα και τα σούπερ μάρκετ.

Ωστόσο, υπάρχουν και κάποια σούπερ μάρκετ που ενδέχεται να είναι ανοιχτά. Πρόκειται για τα τύπου Shop & Go αλλά και πιο μικρές αλυσίδες όπως τα «Bazaar» ή τα «OK Markets».

Σημειώνεται πως μετά τα Θεοφάνια, δηλαδή την Τρίτη 7 Ιανουαρίου, θα επανέλθουν τα καταστήματα στη συνηθισμένη λειτουργία τους.

Διευκρινίζεται ότι, παραμένει στην διακριτική ευχέρεια των Εμπορικών Συλλόγων η διαφοροποίηση του ωραρίου των εμπορικών καταστημάτων ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες και τις ανάγκες της περιοχής ευθύνης τους και φυσικά τηρουμένων των κανόνων και περιορισμών της κείμενης νομοθεσίας.

Αρχής γενομένης από την Τρίτη, τα καταστήματα θα αρχίσουν να προετοιμάζονται σταδιακά για τις εκπτώσεις που κάνουν πρεμιέρα τη Δευτέρα 13 Ιανουαρίου. 

Κατά την περίοδο των εκπτώσεων, τα καταστήματα θα είναι ανοιχτά τις Κυριακές 19 και 26 Ιανουαρίου, με προτεινόμενο ωράριο λειτουργίας από τις 11:00 έως τις 18:00. Οι εκπτώσεις θα διαρκέσουν μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου.

Tι να προσέξουν οι καταναλωτές

Η Ένωση Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας επισημαίνει στους καταναλωτές μερικά από τα δικαιώματά τους, κατά τη διάρκεια των εκπτωτικών περιόδων, με σκοπό την ασφαλέστερη και συνετή διενέργεια των αγορών:

Κατά τη διενέργεια των προσφορών θα πρέπει να αναγράφονται ευκρινώς, στα σημεία όπου πωλούνται τα προσφερόμενα προϊόντα, η αρχική και η νέα μειωμένη τιμή των προϊόντων, με αναφορά στην κατάλληλη μονάδα μέτρησης ανά προϊόν.

Σε κάθε ανακοίνωση περί μείωσης τιμής υποδεικνύεται η προγενέστερη τιμή που εφάρμοζε ο έμπορος για καθορισμένο χρονικό διάστημα πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής. Ως προγενέστερη τιμή νοείται η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο έμπορος κατά τη διάρκεια χρονικού διαστήματος όχι συντομότερο των τριάντα (30) ημερών πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής. Όταν το προϊόν κυκλοφορεί στην αγορά για λιγότερο από τριάντα (30) ημέρες, ως προγενέστερη τιμή νοείται η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο έμπορος κατά τη διάρκεια χρονικού διαστήματος δέκα (10) ημερών πριν από την εφαρμογή της μείωσης της τιμής. Όταν η μείωση της τιμής αυξάνεται προοδευτικά, ως προγενέστερη τιμή νοείται η τιμή χωρίς τη μείωση της τιμής πριν από την πρώτη εφαρμογή της μείωσης της τιμής.

Κατά τη διενέργεια εκπτώσεων, εκτός από την αναγραφή της παλαιάς και της νέας μειωμένης τιμής των αγαθών και υπηρεσιών που πωλούνται με έκπτωση, επιτρέπεται και η αναγραφή και εμπορική επικοινωνία ποσοστού έκπτωσης. Εφόσον παρέχεται μειωμένη τιμή σε περισσότερα από το 60% του συνόλου των πωλούμενων ειδών, θα πρέπει να αναγράφεται στην προθήκη του καταστήματος και σε οποιαδήποτε άλλη εμπορική επικοινωνία το παρεχόμενο ποσοστό έκπτωσης και στην περίπτωση που υπάρχουν διαφορετικά ποσοστά έκπτωσης ανά κατηγορίες προϊόντων, θα πρέπει να αναγράφεται το εύρος του παρεχόμενου ποσοστού («από …. % έως …. %»). Σε κάθε άλλη περίπτωση θα αναγράφεται ότι οι εκπτώσεις αφορούν επιλεγμένα είδη με αναφορά στο αντίστοιχο ποσοστό.

Τα καταστήματα STOCK ή OUTLET υποχρεούνται να αναγράφουν στις πινακίδες που προβλέπονται από τις ισχύουσες διατάξεις: (α) την παλαιά τιμή πώλησης, διαγραμμένη και (β) τη νέα μειωμένη τιμή πώλησης, με τρόπο που να επικοινωνεί στον καταναλωτή τη σαφή διάκριση μεταξύ των δύο αυτών τιμών.../tilestwra.com

Με τη δέουσα θρησκευτική ευλάβεια πραγματοποιείται σήμερα η μεγάλη εορτή του Χριστιανισμού, τα Θεοφάνεια - Πλήθος κόσμου σε ναούς, λιμάνια, ποταμούς και λίμνες για τον Αγιασμό των Υδάτων.

Με λαμπρότητα και την πρέπουσα θρησκευτική κατάνυξη γιορτάζονται σήμερα σε όλη τη χώρα τα «Θεοφάνεια» και ο Αγιασμός των υδάτων. Πλήθος κόσμου σηραίει από νωρίς το πρωί στους ναούς όλης της χώρας ενώ με την ορθή μεγαλοπρέπεια θα πραγματοποιηθεί και ο αγιασμός των υδάτων σε πόλεις και χωριά της επικράτειας.

Σήμερα, ημέρα των Θεοφανείων, αγιάζονται τα ύδατα με τον ιερέα να ρίχνει τον Σταυρό σε θαλάσσιο χώρο λιμανιών, σε όχθες ποταμών ή λιμνών και στην ανάγκη σε δεξαμενές νερού, κατά μίμηση της Βάπτισης του Θεανθρώπου. Χριστιανοί Ορθόδοξοι βουτούν στα παγωμένα νερά για να πιάσουν τον Σταυρό και να λάβουν την ευλογία του ιερωμένου, αλλά και να δεχθούν τις τιμές και τις ευχές των πολιτών. Καμπάνες και σειρήνες πλοίων ηχούν χαρμόσυνα. Στη συνέχεια οι πιστοί πίνουν με ευλάβεια από τον αγιασμό, συμβολικά με τρεις γουλιές.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Αττική, ο αγιασμός των υδάτων και η επίσημη κατάδυση καθιερώθηκε το 1900 στον Πειραιά ενώ και άλλες περιοχές και νομοί της Ελλάδας ακολουθούν την παράδοση του εορτασμού.

Τι γιορτάζουμε τα Θεοφάνεια
Τα «Θεοφάνεια» που λέγονται επίσης, «Επιφάνια» και «Φώτα». είναι μια μεγάλη εορτή του Χριστιανισμού, σε ανάμνηση της Βάπτισης του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο (ή Βαπτιστή). Γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 6 Ιανουαρίου και είναι η τρίτη και τελευταία εορτή του Δωδεκαημέρου, που ξεκινά με τα Χριστούγεννα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το όνομα «Θεοφάνεια» προκύπτει από τη φανέρωση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας. Στις Δυτικές Εκκλησίες, τα Θεοφάνια είναι περισσότερο συνδεδεμένα με την προσέλευση και την προσκύνηση των Τριών Μάγων στη Φάτνη της Γέννησης του Ιησού.

Ο Μεγάλος Αγιασμός των Θεοφανείων
Δύο είναι οι κυριότερες τελετές των Θεοφανίων:

Ο Μέγας Αγιασμός, που λαμβάνει χώρα εντός των Εκκλησιών.
Η Κατάδυση του Τιμίου Σταυρού, που ακολουθεί τον Μεγάλο Αγιασμό.
Ο Σταυρός καταδύεται σε θαλάσσιο χώρο εντός λιμένων, σε όχθες ποταμών ή λιμνών και στην ανάγκη σε δεξαμενές νερού, όπως στην Αθήνα, κατά μίμηση της Βάπτισης του Θεανθρώπου. Η εκδήλωση αυτή στη χώρα μας έχει και πολιτικό χαρακτήρα, καθώς παρίστανται οι Αρχές της κάθε περιοχής.

Πού θα παραστεί πολιτική ηγεσία στα Θεοφάνεια
Τις περιοχές και τα σημεία που θα επισκεφτεί η πολιτειακή και πολιτική ηγεσία κατά την εορτή των Θεοφανείων, ανακοινώθηκαν από τα επιτελεία τους.

Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, θα παραστεί στην Τελετή Αγιασμού των Υδάτων για τον εορτασμό των Θεοφανείων στη Λήμνο.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα βρεθεί ανήμερα των Θεοφανείων στην ακριτική Γαύδο στην πρώτη παρουσία για πρωθυπουργό μετά από 26 χρόνια.

Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Αλέξης Τσίπρας, για τον εορτασμό των Θεοφανείων θα παρευρεθεί στην τελετή αγιασμού των υδάτων στον Πειραιά στην αποβάθρα που βρίσκεται μπροστά από τον Ιερό Ναό Αγίου Σπυρίδωνα.

Στη Θεία Λειτουργία των Θεοφανείων στον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι της Τουρκίας και εν συνεχεία, στον Αγιασμό των Υδάτων στον Κεράτιο Κόλπο θα παραστεί ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Νίκος Ανδρουλάκης.

Χρόνια πολλά και καλή Φώτιση σε όλους τους Έλληνες.

https://www.newsbomb.gr/ellada/story/1385711/theofaneia-i-megali-giorti-tis-orthodoksias-xronia-polla-ellines

Θεοφάνεια σήμερα στον τόπο μας κι αν ταξιδέψεις δυτικά, στην Ευρώπη, θα δεις να περιμένουν τους Μάγους με τα δώρα... Σήμερα τα Φώτα και τα λοιπά και τα λοιπά και ποιος από τους νέους γνωρίζει να μας διαφωτίσει το τι ακριβώς γιορτάζουμε σήμερα; Σιωπή; Καμία έκπληξη, αφού και οι παλιοί μπερδεμένα τα ‘χουν στο νου.

Λοιπόν Θεοφάνεια εννοούμε, στην ανατολική χριστιανική θρησκεία, την ημέρα της βάπτισης του Ιησού στον ποταμό τον Ιορδάνη από τον Άγιο Ιωάννη τον Βαπτιστή. Το όνομα «Θεοφάνεια» προέρχεται από την αποκάλυψη και των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας. Και στον τόπο μας, αγιάζονται τα νερά, οι ιερείς ρίχνουν έναν ξύλινο σταυρό σε θάλασσες και ποτάμια και οι πιστοί βουτάνε να τον πιάσουν. Αυτά με λίγα λόγια κι αν νομίζετε ότι όλα τα παραπάνω αφορούν κι άλλους λαούς είστε γελασμένοι.

Στη Δύση τα Θεοφάνεια αποκαλούνται Επιφάνεια (η λέξη Epiphany προέχεται από την ελληνική επιφάνεια, epiphaneia , που σημαίνει εκδήλωση ή εμφάνιση) και ουδεμία σχέση έχουν με βάπτιση και άγιο πνεύμα και σταυρούς στα νερά… Εκεί, στη Δύση γιορτάζουν σήμερα την επίσκεψη των Μάγων στο Θείο Βρέφος. Σε αρκετές περιπτώσεις η γιορτή αποκαλείται Ημέρα των τριών Βασιλιάδων και γιορτάζεται σε πολλές χώρες της Δύσης ως Μικρά Χριστούγεννα. Κι από το 1970 και μετά ο εορτασμός της Ημέρας τελείται από πολλούς λαούς την πρώτη Κυριακή μετά την Πρωτοχρονιά.
Επίσης σε αρκετές χώρες της Δύσης η παραμονή των Επιφανείων ονομάζεται Δωδεκάτη Νύχτα, από την οποία δανείστηκε το όνομα ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ και τιτλοφόρησε μια από τις ονομαστές κωμωδίες του: Twelfth Night, or What You Will, που διαδραματίζεται στο κλείσιμο της περιόδου των Χριστουγέννων.
Πέρα από τον Σαίξπηρ, τη Δωδεκάτη Νύχτα ξεστολίζουν τα σπίτια από τα δεκάδες φωτόλουστα δενδράκια, τα λαμπιόνια τα αϊβασιλάκια και η κανονικότητα επελαύνει σαν τον δριμύ χειμώνα που αργεί κάποιες χρονιές – όπως εφέτος – αλλά ποτέ δεν ξεχνάει τους ανθρώπους…
Να πούμε μάλιστα πως στις δυτικές χώρες όσοι λησμονήσουν να ξεστολίσουν τα σπίτια τους μια μέρα σαν σήμερα, επόμενη ευκαιρία έχουν στις 2 Φεβρουαρίου που γιορτάζονται τα «Κεριά» (Candlemas), η εορτή του εξαγνισμού της Παναγίας ή η εορτή της Ιεράς Συνάντησης. Κι αν και τότε ξεχαστεί το σπίτι στολισμένο, τότε όλη η χρονιά θα πάει στραβά.
Περίπου τα ίδια έθιμα παντού, σε Δύση κι Ανατολή εκτός από το νησί της Γουαδελούπης όπου τα Θεοφάνεια γιορτάζονται σαν τις Απόκριες: με καρναβάλια, κάψιμο του βασιλιά Καρνάβαλου, πομπές, γλέντια και χαρές… Αυτά!

https://www.ethnos.gr/todayinhistory/article/240608/theofaneiasthnelladaagiasmostonydatonsthdysherxontaioimagoi