Εθελοντική αποκάλυψη αδήλωτων εισοδημάτων χωρίς παροχή κινήτρων
Αναβολή των πλάνων της κυβέρνησης για παροχή κινήτρων σε όσους φορολογουμένους αποκαλύψουν εθελοντικά αδήλωτα εισοδήματα που διατηρούν στην Ελλάδα και το εξωτερικό και κατ’ επέκταση η δημιουργία του ηλεκτρονικού περιουσιολογίου.
Και αυτό καθώς οι θεσμοί αλλά κυρίως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο είναι αντίθετοι τόσο στη θεσμοθέτηση ευνοϊκών διατάξεων για φοροφυγάδες όσο και στη θεσμοθέτηση ειδικών διατάξεων που θα προβλέπουν τον επαναπατρισμό κεφαλαίων στην Ελλάδα από άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Το οικονομικό επιτελείο, με βάση δημοσίευμα της Καθημερινής, πρότεινε αφενός τη χορήγηση κινήτρων για όσους αποκαλύψουν εθελοντικά εισοδήματα που δεν έχουν φορολογηθεί, αφετέρου τα κεφάλαια αυτά να τοποθετηθούν σε οποιαδήποτε χώρα-μέλος της Ε.Ε. Δηλαδή, εάν τα χρήματα αυτά βρίσκονται σε κάποια χώρα της Ε.Ε. να μπορούν να παραμείνουν σε αυτή, ενώ εάν βρίσκονται στο Λουξεμβούργο ή την Ελβετία να επιστρέψουν εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Και η πρόταση αυτή απορρίφθηκε από τους θεσμούς οι οποίοι θεωρούν ότι δεν πρέπει να συνεχίσει η Ελλάδα να παρέχει κίνητρα στους φοροφυγάδες και μάλιστα με τόσο μεγάλες εκπτώσεις. Ο αντίλογος από την πλευρά της κυβέρνησης ήταν ότι δεν θα εμφανισθεί ουδείς εάν κληθεί να καταβάλει φόρους που θα ανέρχονται στο 50% των εισοδημάτων που έχουν αποκρυβεί (φόρος και πρόστιμα).
Στο πλαίσιο αυτό οι επικεφαλής των θεσμών ζήτησαν από τις ελληνικές αρχές να ενεργοποιήσουν τις διακρατικές συμφωνίες για ανταλλαγή πληροφοριών, με στόχο να εντοπισθούν Ελληνες φορολογούμενοι με κεφάλαια στο εξωτερικό. Το μόνο που δέχονται οι θεσμοί είναι να δοθούν μικρά κίνητρα όπως η μη επιβολή προσαυξήσεων με διατήρηση ωστόσο των ποινικών κυρώσεων.
Οπως γίνεται αντιληπτό, το σχέδιο για την εθελοντική αποκάλυψη εισοδημάτων «παγώνει», εκτός εάν στις διαπραγματεύσεις αποφασισθεί κάτι διαφορετικό, το οποίο θα μπορούσε να φέρει χρήματα στα ταμεία του Δημοσίου. Ανώτατο στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών αναφέρει «ότι δεν υπάρχει καμία περίπτωση να έρθει κάποιος που έχει αποκρύψει δύο εκατ. ευρώ και το Δημόσιο να του πάρει το ένα. Θα πρόκειται για μία αποτυχημένη ρύθμιση από τη γέννησή της».
Η εξέλιξη αυτή καθιστά ανέφικτη τη δημιουργία του περιουσιολογίου, καθώς η Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εσόδων δεν θα μπορέσει να δημιουργήσει μία ουσιαστικά βάση δεδομένων με τα περιουσιακά στοιχείων των φορολογουμένων.
Δηλαδή, το περιουσιολόγιο που επρόκειτο να τεθεί σε λειτουργία τον Ιανουάριο του 2016 αναβάλλεται. Το ίδιο στέλεχος αναφέρει ότι θα πρέπει να σχεδιασθεί από την αρχή, κάτι που σημαίνει ότι η εφαρμογή του μετατίθεται χρονικά για το 2017.
Η θέση αυτή σχετικά με την αναβολή στη δημιουργία του περιουσιολογίου μοιάζει προσχηματική, καθώς με το περιουσιολόγιο καλούνται όλοι οι Ελληνες φορολογούμενοι να δηλώσουν το σύνολο των περιουσιακών τους στοιχείων.
Στην περίπτωση, σύμφωνα με το δημοσίευμα, που δεν δηλωθούν και εντοπισθούν αργότερα από τις φορολογικές αρχές μπορούν να κατάσχονται ή να φορολογούνται με τους οικείους συντελεστές συν τα πρόστιμα και τις προσαυξήσεις.
Υπηρεσιακοί παράγοντες αναφέρουν ότι το πεπερασμένο ηλεκτρονικό σύστημα Taxis καθιστά προς το παρόν αδύνατη τη δημιουργία του περιουσιολογίου στο οποίο θα πρέπει να φορτωθούν όλα τα περιουσιακά στοιχεία των φορολογουμένων.
Η Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εσόδων δεν έχει προς το παρόν καμία ενημέρωση για τα δεδομένα που θα εισαχθούν στον φάκελο του κάθε φορολογουμένου και ως εκ τούτου δεν μπορεί να αξιολογήσει ακόμα εάν η εφαρμογή μπορεί να λειτουργήσει χωρίς προβλήματα.
Σύμφωνα με «Το Βήμα της Κυριακής», ο αναπληρωτής υπουργός Τρύφων Αλεξιάδης βρίσκεται σε διαβουλεύσεις με τους θεσμούς, ώστε να καταλήξουν στο νέο νομοσχέδιο: δηλώστε εθελοντικά κρυφά εισοδήματα ή αντιμετωπίστε πρόστιμα τόσο υψηλά, που ουσιαστικά θα γίνεται δήμευση της αντίστοιχης περιουσίας.
Η όλη διαδικασία θα γίνει ηλεκτρονικά, ώστε να μην διαρρεύσει τίποτα προς τα έξω και να μην χρειαστεί να πάει κανένας στην Εφορία.
Ο φόρος που θα κληθούν να πληρώσουν οι πολίτες δηλώνοντας τα «ξεχασμένα» χρήματα θα είναι εκείνος που θα προκύψει για κάθε χρήση χωριστά βάσει της εκάστοτε κλίμακας φορολογίας εισοδήματος.
Το βασικότερο κίνητρο: δεν θα επιβληθεί πρόστιμο ή προσαύξηση και θα παρέχεται ποινική αμνηστία.
Με έκπτωση φόρου έως και 70% θα προσπαθήσει το υπουργείο Οικονομικών να «κινητοποιήσει» όσους έχουν αδήλωτα εισοδήματα, σε τράπεζες είτε στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό.
Το σχέδιο του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης, το οποίο αποκαλύπτει η «Καθημερινή», προβλέπει ότι το ύψος της τελικής έκπτωσης του φόρου θα συνδέεται με την επένδυση των κεφαλαίων που θα νομιμοποιηθούν. Ετσι, το ποσοστό θα είναι μεγαλύτερο- της τάξεως του 70%- για όσους τοποθετήσουν τα εισοδήματά τους σε ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου ή έντοκα γραμμάτια. Από την άλλη, αν τα χρήματα μείνουν σε απλό καταθετικό λογαριασμό, σε ελληνική τράπεζα, η έκπτωση του φόρου θα είναι 20%.
Αυτό αφορά όσους έχουν χρήματα σε τραπεζικούς λογαριασμούς στην Ελλάδα ή το εξωτερικό, σε αμοιβαία κεφάλαια, ομόλογα και γενικότερα τίτλους του εξωτερικού, στο χρηματιστήριο ή σε πλατφόρμες συναλλαγών. Από τους ευνοϊκούς όρους εξαιρούνται τα κεφάλαια που είναι εκτός τραπεζικού συστήματος και θα εμφανιστούν χωρίς παραστατικά. Ομως, τα ποσά που ήταν σε τράπεζες και το τελευταίο διάστημα βρίσκονται στα «στρώματα» και αποτελούν προϊόν φοροδιαφυγής, θα μπορούν να νομιμοποιηθούν.
Σύμφωνα με την «Καθημερινή», το σχέδιο του ΥΠΟΙΚ, το οποίο θα κατατεθεί στη Βουλή τον Ιανουάριο, προβλέπει:
Ο φόρος για τη νομιμοποίηση κεφαλαίων θα υπολογίζεται με βάση τη φορολογική κλίμακα του εισοδήματος των φυσικών προσώπων, του έτους στο οποίο αποκτήθηκαν τα κεφάλαια. Η επιλογή του έτους θα είναι δικαίωμα του φορολογούμενου.
Οσοι νομιμοποιήσουν τα εισοδήματα θα γλιτώσουν πρόστιμα, προσαυξήσεις και ποινικές διώξεις.
Οσοι επαναπατρίσουν τα κεφάλαια από το εξωτερικό και τα επενδύσουν στην Ελλάδα θα έχουν έκπτωση 20-70%. Οσοι τα νομιμοποιήσουν αλλά τα διατηρήσουν στο εξωτερικό δεν θα έχουν καμία έκπτωση, αλλά θα γλιτώσουν πρόστιμα, προσαυξήσεις και ποινικές διώξεις.
Στη ρύθμιση θα συμπεριληφθούν και υποθέσεις για τις οποίες έχει ξεκινήσει ο έλεγχος αλλά δεν έχει τελεσιδικήσει στα δικαστήρια.
Η έκπτωση θα είναι:
70% αν τα κεφάλαια τοποθετηθούν σε ομόλογα ή έντοκα του ελληνικού δημοσίου
20-60% αν τοποθετηθούν για σύσταση εταιρείας
20-60% αν τοποθετηθούν σε εταιρεία που επενδύει στην Ελλάδα
20-60% για συμμετοχή σε fund που επενδύει στην Ελλάδα
20-60% για επένδυση σε ακίνητα
20% αν διατηρηθούν σε ελληνικό τραπεζικό λογαριασμό
30% αν τοποθετηθούν σε προθεσμιακό λογαριασμό
0% αν παραμείνουν στο εξωτερικό
iefimerida.gr
Αντιμέτωποι με την επιβολή φόρου 33% βρίσκονται οι φορολογούμενοι που υπόκεινται σε έλεγχο του Πόθεν Εσχες και αδυνατούν να δικαιολογήσουν την προέλευση των χρημάτων για την απόκτηση οποιουδήποτε περιουσιακού στοιχείου.
Ειδικότερα κάθε προσαύξηση περιουσίας που διαπιστώνεται από τους φοροελεγκτές ότι έχει προέλθει από παράνομη ή αδικαιολόγητη ή άγνωστη πηγή ή αιτία, θεωρείται κέρδος από επιχειρηματική δραστηριότητα και φορολογείται με συντελεστή 33%.
Βέβαια, ο φορολογούμενος, έχει τη δυνατότητα να αποδείξει την πραγματική πηγή ή την αιτία προέλευσης ή ότι η εν λόγω προσαύξηση φορολογήθηκε ή απαλλάχθηκε νόμιμα προσκομίζοντας νόμιμα δικαιολογητικά και έγγραφα. Εάν οι αποδείξεις δεν είναι ικανοποιητικές, η οποιαδήποτε προσαύξηση της περιουσίας χαρακτηρίζεται και φορολογείται ως εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα με 33% από το πρώτο ευρώ της αξίας της.
Ωστόσο κατά τους ελέγχους πόθεν έσχες που διενεργούν οι εφορίες έχουν ανακύψει σημαντικά προβλήματα τα οποία εντοπίζονται κυρίως κατά τον έλεγχο των τραπεζικών καταθέσεων. Πολλοί οι οποίοι ελέγχθηκαν για προσαύξηση περιουσίας βρέθηκαν «χρεωμένοι» με πρόσθετο εισόδημα καθώς οι ελεγκτές θεωρούσαν κάθε κατάθεση ποσού σε λογαριασμό τους ως νέο εισόδημα, παρά το γεγονός ότι πολλά από αυτά τα ποσά είχαν προηγουμένως αναληφθεί από άλλους λογαριασμούς των ίδιων των ελεγχόμενων.
Τα προβλήματα αυτά επιχειρεί να λύσει με εγκύκλιο της η Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εσόδων η οποία δίνει αναλυτικές εντολές στους φοροελεγκτές για το πότε θα θεωρείται αδικαιολόγητη η προσαύξηση περιουσίας ενός φορολογούμενου κατά τον έλεγχο του Πόθεν Έσχες.
Ειδικότερα διευκρινίζεται ότι κατά τον έλεγχο τραπεζικών καταθέσεων θα πρέπει να εντοπίζονται οι «πρωτογενείς καταθέσεις», δηλαδή αυτές που πραγματικά συνιστούν εντοπισμό πραγματικού εισοδήματος και δεν αποτελούν επανακατάθεση ποσών που έχουν αναληφθεί από άλλους τραπεζικούς λογαριασμούς του φορολογούμενου ο οποίος έχει μπει στο ελεγκτικό στόχαστρο. Συγκεκριμένα αναφέρεται ότι «δεν αντίκειται στη φορολογική νομοθεσία η ανάληψη χρηματικών ποσών και η αποδεδειγμένη επανακατάθεση μέρους ή του συνόλου αυτών και ούτε προβλέπεται χρονικός περιορισμός για την διαδικασία κίνησης χρηματικών κεφαλαίων».
Σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στην εγκύκλιο του αναπληρωτή Γενικού Γραμματέα Δημοσίων Εσόδων Ι. Μπάκα:
1. Η προσαύξηση της περιουσίας αφορά κινητή ή ακίνητη περιουσία οποιασδήποτε μορφής, όπως οικόπεδα, σπίτια, αυτοκίνητα, σκάφη, αεροσκάφη, τραπεζικές καταθέσεις και πάσης φύσεως χρεόγραφα, (μετοχές, τοκομερίδια, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια κλπ.), η οποία δεν δικαιολογείται από τα εισοδήματα που δηλώνει ο φορολογούμενος. Η μεταβολή της σύνθεσης ή της διατήρησης της περιουσίας δεν σημαίνει απαραίτητα και την προσαύξησή της.
2. Ο φορολογούμενος πρέπει να προσκομίζει τα νόμιμα δικαιολογητικά για την δικαιολόγηση προσαύξησης περιουσίας μέσω διάθεσης περιουσιακών στοιχείων ή μέσω απόκτησης εισοδημάτων που στο παρελθόν δεν υπήρχε η υποχρέωση της αναγραφής τους στη δήλωση φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων, είτε γιατί ήταν αφορολόγητα είτε γιατί φορολογούνταν με ειδικό τρόπο (πχ. τόκοι, πώληση εισηγμένων μετοχών).
3. Στις περιπτώσεις που η προσαύξηση περιουσίας προέρχεται από δωρεά, δανειοδότηση, γονική παροχή, κληρονομιά κλπ, πρέπει να ελέγχεται αν υπήρχε η δυνατότητα από τον δωρητή, τον δανειοδότη, τον παρέχοντα, τον κληρονομούμενο, να καταβάλλει ποσά που επικαλείται ο φορολογούμενος, καθώς και αν έχουν καταλογιστεί τα ποσά που προβλέπονται από τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις (π.χ. τέλη χαρτοσήμου , φόρος γονικής παροχής, φόρος δωρεάς κ.λπ.).
Ελεγχος στις τραπεζικές καταθέσεις
Η προσαύξηση της περιουσίας που προκύπτει από τον έλεγχο τραπεζικών λογαριασμών πρέπει να τεκμηριώνεται επαρκώς, καθόσον αναλήψεις και καταθέσεις μπορεί να αφορούν συναλλαγές-κινήσεις που δεν συνιστούν κατ' ανάγκη φορολογητέο εισόδημα. Μεταφορές χρηματικών ποσών μεταξύ τραπεζικών λογαριασμών εξετάζονται και διερευνάται ο λόγος που πραγματοποιήθηκαν οι συναλλαγές μεταφοράς των ποσών αυτών αφού προσκομίσει ο φορολογούμενος τα σχετικά έγγραφα.
Δηλαδή το θέμα που πρέπει να εξετάζεται δεν είναι ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ ανάληψης και κατάθεσης στον ίδιο ή άλλο τραπεζικό λογαριασμό αλλά αν τα αναληφθέντα ποσά υπερκαλύπτουν δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων ή λοιπών δαπανών, έτσι ώστε να μην δικαιολογούνται μεταγενέστερες καταθέσεις ίσου ή άλλου ποσού στον ίδιο ή άλλο λογαριασμό.
Σ' αυτήν την περίπτωση μπορεί να αποδειχθεί και να τεκμηριωθεί από τον έλεγχο ότι, οι συγκεκριμένες αναλήψεις που έγιναν από τον φορολογούμενο από έναν ή περισσότερους λογαριασμούς δαπανήθηκαν για την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων ή λοιπών δαπανών οπότε δεν μπορεί να θεωρηθεί εφικτή η επανακατάθεση των ποσών αυτών σε ίδιους ή άλλους λογαριασμούς.Επιπλέον ο έλεγχος κρίνει και τεκμηριώνει εάν πρόκειται ή όχι για «πρωτογενείς καταθέσεις», δηλαδή για ποσά που προέρχονται από άγνωστη ή μη διαρκή ή μη σταθερή πηγή ή αιτία και δεν προέρχονται από αναλήψεις από άλλους τραπεζικούς λογαριασμούς.
imerisia.gr